ทฤษฎีเกี่ยวกับภาวะผู้นำ

    การศึกษาเกี่ยวกับภาวะผู้นำนั้น มีแนวคิดอยู่หลากหลายที่นำเสนอในมุมมองต่าง ๆกันใช้
ปัจจัยในการพิจารณาแตกต่างกันแต่ละแนวคิด พยายามอธิบาย หลักการและเหตุผลที่ทำ
ให้ผู้นำประสบความสำเร็จ และสาเหตุที่ผู้นำล้มเหลว
แนวคิดเกี่ยวกับภาวะผู้นำ อาจแบ่งออกได้เป็น 3 กลุ่ม ใหญ่ ๆ คือ 

1. ภาวะผู้นำตามบุคลิกลักษณะ (Traits Model)
      แนวคิดนี้มุ่งศึกษาถึงลักษณะทางกายภาพ บุคลิกอุปนิสัยส่วนบุคคลของผู้นำที่ดี
ยกตัวอย่างเช่น ได้มีการศึกษาถึงภาวะผู้นำของนายเนลสัน แมนเดลา ผู้นำแอฟริการใต้ จาก
การศึกษาพบว่านายแมนเดลา มีบุคลิกลักษณะที่โดดเด่นแสดงถึงความมีภาวะผู้นำอยู่
6 ประการคือ
1. มีความทะเยอทะยานและมีพลัง
2. มีความปรารถนาแรงกล้าที่จะเป็นผู้นำ
3. มีความซื่อสัตย์
4. มีความมั่นใจในตนเอง
5. มีความเฉลียวฉลาด
6. มีความรู้ในงาน

แนวคิดกลุ่มนี้มีข้อจำกัด คือไม่สามารถบ่งบอกลักษณะผู้นำที่ดีที่แท้จริงได้แน่นอนและแนว
คิดนี้มิได้นำปัจจัยสำคัญของการเป็นผู้นำ คือ ผู้ตามหรือผู้ใต้บังคับบัญชาและสถานการณ์
มาวิเคราะห์ประกอบด้วย นอกจากนี้ ก็มิได้มีการแยกแยะจัดลำดับความสำคัญของบุคลิก
ลักษณะแต่ละชนิดว่าจะต้องมีหรือไม่อย่างไรและควรมีมากน้อยเพียงไร

2. แนวคิดทางพฤติกรรม (Behavioral Theories) 
     มุ่งศึกษาพฤติกรรมที่โดดเด่นของผู้นำ ที่แตกต่างจากผู้ที่ไม่ใช่ผู้นำ เช่นผู้นำที่เน้นความสำคัญ
ของคนหรือเน้นที่ผลงาน ฯลฯ ซึ่งแนวคิดนี้แตกต่างจากแนวคิดของกลุ่มแรกในประเด็นสำคัญ
คือพฤติกรรมของผู้นำทีดีที่ได้จากการศึกษาเหล่านี้จะช่วยให้เรานำไปฝึกฝนสร้างผู้นำที่มีศักยภาพได้
แต่หากเป็นบุคลิกลักษณะทางกายภาพแล้ว เราไม่อาจเปลี่ยนแปลงหรือสร้างขึ้นได้

3. แนวคิดตามสถานการณ์ (Contingency /Situational Model)

     มุ่งศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างสถานการณ์และพฤติกรรมของผู้นำกล่าวคือ รูปแบบของผู้นำจะ
เปลี่ยนแปลงไปตามสถานการณ์ผู้นำคนหนึ่งอาจมีพฤติกรรมที่แตกต่างกันไปตามเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น
ขึ้นอยู่กับปัจจัยด้านตัวบุคคล เวลาและสภาพแวดล้อม

ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับภาวะผู้นำ
1. หากปราศจากภาวะผู้นำองค์การก็จะสั่นคลอน โดยเฉพาะเมื่อเกิดการเปลี่ยนแปลง
2. เมื่อองค์การให้ความสำคัญแก่ลูกค้า หรือผู้ใช้บริการองค์การจำต้องพึ่งพาความคิดริเริ่มและทักษะ
ความเป็นผู้นำของพนักงานในทุกระดับชั้น
3. ตำแหน่งหรือยศไม่มีความสัมพันธ์ใด ๆ กับความมีประสิทธิภาพของการเป็นผู้นำ ผู้นำสามารถอยู่ได้
ทุกระดับทุกตำแหน่งในองค์การ
4. ภาวะผู้นำจะเกี่ยวข้องสัมพันธ์กับการทำงานเป็นทีมมากกว่าการทำงานคนเดียวดังนั้นการสร้างสัมพันธ์
ในระหว่างทีมงานหรือในทีมงาน จึงมีความสำคัญกว่าเป็นผู้ที่ประสบความสำเร็จแต่หากทำโดยลำพัง
โดดเดี่ยว
5. ผู้นำต้องบันดาลใจหรือส่งเสริมให้ผู้อื่นพัฒนาสร้างภาวะผู้นำในบุคคลแต่ละบุคคลด้วย